GEBELİKTE BESLENME

"Gebelik döneminde yeterli ve dengeli beslenen annelerin demir ve folik asit dışında diğer vitamin veya mineralleri dışarıdan almasına gerek yoktur. Demir ve folik asidi de mutlaka doktorunuzun bilgisi dahilinde kullanmanız gerektiğini unutmamalısınız."

Gebelik döneminde yeterli ve dengeli beslenen annelerin demir ve folik asit dışında diğer vitamin veya mineralleri dışarıdan almasına gerek yoktur. Demir ve Folik Asidi de mutlaka doktorunuzun bilgisi dahilinde kullanmanız gerektiğini unutmamalısınız.

DEMİR

            Demir, anne ve bebeğin kan yapımı için gereklidir. Gebelikte, hem bebeğin doğumdan sonra kullanacağı demirin depolanması, hem de gebelik nedeniyle artan kan hacmine yeterli oksijenin taşınabilmesi için normalden fazla miktarda demire ihtiyaç vardır.

            Gebelerde kan hacmi kırmızı kan hücrelerine oranla daha fazla arttığı için fizyolojik olarak kansızlık (anemi)  gelişmektedir. Ancak kan hemoglobin düzeyleri normal olan gebelerde rutin olarak demir verilmeyebilir.

            Demir, bebeğin ve annenin ana ihtiyaçlarından biridir. Demir eksikliği sonucunda yorgunluk hissi ve konsantrasyon güçlüğünün yanı sıra cilt ve mukozada solukluk, saç dökülmesi gibi bazı fiziksel belirtilerin yanı sıra erken doğum, düşük, düşük doğum ağırlıklı bebeklerin doğumu, anne ölümleri meydana gelebilir.
Gebelikteki demir ihtiyacını karşılamak için besinlerle yeterli miktarda demir alımı zor olabilir (demir kaynaklarından emilimin yetersizliği, demirden zengin besin tüketiminin az olması). Bu nedenle, diyetisyeniniz demirden zengin bir diyet (kırmızı et, kümes hayvanları, kuru baklagiller, tam tahıl ve zenginleştirilmiş tahıl ürünleri gibi demirden zengin besinler) doktorunuz da ek olarak demir ilaçları (supleman) önerebilir. Bu ilaçların aç karnına veya taze meyve suları ile birlikte alınması demirin vücutta kullanımını artırmaktadır. Ayrıca her öğünde sebze ve meyve gibi C vitamini kaynağı besinlerin tüketilmesi, besinlerde bulunan demirin vücutta emilmesine yardımcı olur.

            Gebelikte kansızlıktan korunmak için; Proteinden zengin besinler özellikle sırasıyla sakatatlar, dana eti, koyun eti ve tavuk eti demirden zengin besinlerdir ve vücuttaki emilimleri fazladır.

            Etlerden başka iyi pişmiş olan kurubaklagiller, soya fasulyesi, yumurta, kuru meyveler ( özellikle kuru üzüm, kuru kayısı ), pekmez, yeşil sebzeler, fındık, fıstık, susam, tahin gibi yiyecekler de demirden zengindir.

FOLİK ASİT

            Özellikle hücre bölünmesinde önemli rol oynayan folik asit, gebeliğin erken evrelerinde, bebeğin merkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) gelişimi için mutlak gerekli olan bir vitamindir.
Yapılan araştırmalar hamilelik öncesi ve özellikle hamileliğin ilk dönemlerinde folik asit içeren multi vitamin hapları kullanımının çeşitli doğumsal gelişim bozukluklarını önlediğini göstermektedir.

            Planlanmış bir gebelikten 1-3 ay önce Folik Asit kullanımına başlanmalıdır. Gebe kalıncaya kadar ve kaldıktan sonra 12-16. gebelik haftasına kadar her gün 0.4 mg dozunda alındığında, omurilik ve beyinde görülen açıklık ve sakatlıkların azaltılması mümkündür.
Birçok gebelik planlanmadan gerçekleştiği için gebelik öncesi folik asit alınmamaktadır. Dolayısıyla gebeliklerin planlı olmasının önemi büyüktür.
Gebelik boyunca folik asitten zengin olan ıspanak, karnabahar, kepekli undan yapılmış yiyecekler; badem, fındık, yer fıstığı, ceviz tüketilmesi önerilebilir.

            İçinizde gelişmekte olan küçük bir varlık var ve O'nun sağlıklı gelişmesi için ağzınıza koyduğunuz her lokma çok önemli. "

Gebelik, her kadın için doğal bir olaydır. Bu dönemde anne ve bebeğin sağlığını etkileyen en önemli etmenlerden biri annenin YETERLİ VE DENGELİ BESLENMESİ’dir. Gebelikte beslenme durumu ile bebeğin doğum ağırlığı, beyin gelişimi ve sağlığı arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır.

            Annelerin gebelik dönemlerinde besin gereksinimleri artmaktadır. Sağlıklı bebeklerin dünyaya gelebilmesi için annelerin bu önemli dönemde artan besin gereksinimlerinin karşılanması gerekir. Fakat bu, gebe kadının iki kişilik beslenmesi anlamına gelmemelidir. Çünkü gebelikte fazla beslenme anne ve bebek sağlığına zarar verebilir.

            Gebe kadınların besin gereksinimleri yaş, fiziksel aktivite durumu, gebeliğin başlangıcındaki ağırlık gibi birçok etmene bağlıdır. Normal bir gebelik süresinde annenin kendi gereksinmesine ek olarak ortalama 300 kalori ek verilmesi gerekir ve yaklaşık 10-14 kg alması yeterlidir.

BESİN GURUPLARI

1. ET, BALIK, KÜMES HAYVANLARI, YUMURTA, PEYNİR, KURUBAKLAGiL GURUBU

Bu guruptaki yiyecekler proteinden zengindir. Beyin, kas, kemik ve dişlerin gelişimini, kan yapımını ve büyümeyi sağlarlar. Proteinler özellikle et, yumurta, tavuk, balık gibi yiyeceklerden elde edilir. Yumurta anne sütünden sonra vücutta en iyi kullanılan protein
örüntüsüne sahiptir. Bu nedenle gebelik süresince haftada 3-4 kez tüketilmesinde bir sakınca yoktur.

2.SÜT VE YOĞURT GURUBU

Bu guruptaki besinler; kalsiyum, protein, A vitamini ve bazı B vitaminlerinden zengindir. Büyüme ve gelişme için özellikle kemik ve diş gelişiminde gereklidir.

3.SEBZE VE MEYVE GURUBU

Taze sebze ve meyveler C vitaminini kaynağıdırlar. Posa içeriği yüksek olduğundan gebelikte sık görülen kabızlığın giderilmesine de yardımcı olurlar.

4.TAHIL GURUB

Bu guruptaki besinler karbonhidratlardan, B ve E vitamininden zengindir ve vücuda enerji sağlarlar. Büyüme ve gelişmeye yardımcı olurlar.

5.YAĞ VE ŞEKER GURUBU

Bu guruptaki yiyecekler vücuda enerji sağlarlar. Yalnız tereyağında A vitamini, bitkisel sıvı yağlarda E vitamini vardır. Tatlılardan pekmez kalsiyum ve demirden zengindir. Gebelik süresince bu tür yiyecekleri miktarlarına dikkat ederek yemek gerekir.

            Gebelik süresince artan vitamin ve mineral ihtiyacınızı (demir ve folik asit haricinde) çeşitli besinleri içeren bir diyetle sağlayabilirsiniz. Demir, folik asit ve diğer önemli besin ögelerini karşılamak için hekiminize danışmalısınız.

ANNE ADAYLARINA BESLENME İÇİN İPUÇLARI

• Öğünlerinizi sık ve az miktarda porsiyonlar halinde tüketiniz. Ne uzun süre aç kalın, ne de yediğinizde tıka basa midenizi doldurunuz.
• Aldığınız gıdaların taze olmasına dikkat ediniz. Konserve, beklemiş gıdalar ve içinde katkı maddeleri bulunarak saklanan gıdalar yerine mevsiminde  taze ve doğal maddeleri tüketmeye özen gösteriniz.
• Yediğiniz gıdalarda “çeşitliliğe” önem veriniz. Bu şekilde pek çok vitamin ve minerali almanız mümkün olacaktır.
• Aşırı yağlı, tatlı, baharatlı ve kalorili gıdalar yerine protein ve karbonhidrattan zengin, yağ oranı düşük besin ögelerine yönelin. Unutmayın ki önemli olan sizin kilo almanız değil bebeğin içeride yeterli şekilde beslenebilmesidir.
• Beslenmede suyu asla ihmal etmeyiniz. Günde en az 8 – 10 bardak su içiniz. Yaz aylarında bu miktar 12 – 13 bardağa kadar çıkılabilir.
• Günde 1 – 2 bardak süt içmeniz gebelikte ortaya çıkan kalsiyum kayıplarını yerine koymak içindir. Süt içemiyorsanız yoğurt veya ayran tüketiniz. Günde 1–2 dilim peynir de tüketmelisiniz. Süt ve süt ürünlerinin pastörize veya UHT olmasına dikkat ediniz.
• Haftada 3–4 gün 1 adet yumurta, her gün 1 porsiyon et /etli sebze veya kuru baklagiller yemeye özen gösterip; et veya kuru baklagiller gibi demir içeren yemekleri, C vitamininden zengin sebze ve meyvelerle birlikte tüketiniz.
• Vitaminlerin zengin kaynağı olan taze sebze ve meyveleri her gün düzenli olarak tüketiniz.
• Salam, sosis, sucuk gibi katkı maddeleri içeren yiyecekler yenmemeli, kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında, demir ve kalsiyum gibi minerallerden zengin olduğu için beslenmede uygun şekilde alınan kilo kontrol edilerek tüketilmelidir.
• Yemeklerde iyotlu tuz kullanınız. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) varsa yemekleri az tuzlu pişirin. Özellikle son aylarda olan ödemlerin azaltılması amacıyla bu dönemlerde tuzu azaltmalısınız.
• Sebzelerin, makarna ve eriştenin, mercimek, nohut ve kuru fasulyenin haşlama sularını dökmeyiniz, bu yiyecekleri önceden yıkanıp ıslatıldıktan sonra pişiriniz.
• Yenilen yiyeceklerin besleyici değerini korumak ve özellikle kansızlığı önlemek açısından yemeklerle birlikte çay içilmemeli, yemek yedikten 1–2 saat  sonra açık olarak içilebilir, içecek olarak ıhlamur, nane, papatya  gibi bitki çayları tercih edilmelidir.
• ·Sigara ve alkol, içeriği bilinmeyen besinler/ilaçları ve yapay tatlandırıcıları (Yapay tatlandırıcı içeren sakızlar da dahil) kullanmayınız. Yağda kızartma, kavurma, gibi işlem görmüş, salamuralı/aşırı tuzlu besinleri tüketmeyiniz.
• Tarım artıklarının olabileceği düşünülerek sebze ve meyveler iyice yıkanmalıdır.
• Yiyecekler hazırlanırken ellerin temiz olmasına dikkat edilmeli ve eller sık sık sabunlu su ile yıkanmalıdır.
• Gebeliğin ilk aylarında yapılan “Toxoplasma testleri” sonucunda vücudunuz bu parazitle önceden hiç karşılaşmamışsa bazı önlemleri almanız şarttır. Özellikle kedi ve köpek dışkılarıyla bulaşan bu rahatsızlık gebelik döneminde ortaya çıkarsa bebekte ölümcül veya sakatlıklara yol açan problemlere neden olabilir. Toxoplasma özellikle iyi yıkanmamış sebze ve meyveler ile iyi pişmemiş çiğ etlerden geçmektedir.

Toxoplasma’dan korunmak için

• Ellerinizi öğün önceleri düzgün şekilde yıkayınız.
• Sebze ve meyveleri de tüketmeden önce uzun süreli yıkayınız. Güvenilirliğini bilmediğiniz cafe, restoran vb. yerlerde salata, çiğ sebze veya meyve tüketmeyiniz.
• Evinizde kedi veya köpek besliyorsanız aşılarını ihmal etmeyin, onlara da çiğ et vermeyin ve yakın temastan kaçınınız.
• Çiğ veya iyi pişmemiş et ve et ürünlerini tüketmeyiniz.

Pre-eklampsi durumu veya riski varsa protein alımınızı arttırmanız gerekebilir veya gebeliğe bağlı şeker hastalığı (gestasyonel diyabet) söz konusu ise diyetisyeninizin önereceği şekilde kalori kısıtlamasına gitmeniz gerekebilir.