KIL DÖNMESİ NEDİR

Kıl dönmesi hastalığı terimi alışkanlık olarak kuyruk sokumunda oluşan kıl yumağı için kullanılmaktadır. Ancak tamamen eski ve yanlış bilgilerden kalan bir isimdir ve yeni bir isim bulunmadığından hastalığı tam tarif etmemesine rağmen kullanılmaya devam etmektedir.
Eski görüşte bu hastalığın doğumsal kaynaklı bir kist olduğu düşünülüyordu bu sebeple KİST DERMOİD SAKRAL olarak adlandırılıyordu. Yeni görüşe göre bir kist değil ( kist : tam kapalı boşluk) bir sinüs (bir delikle açıklığı olan boşluk) olduğuna karar verilmiştir ve PİLONİDAL SİNÜS adı kullanılmaktadır.
Genellikle 15-25 yaş grubunda görülür daha kıllı olmaları sebebiyle erkeklerde 10 kat daha sık görülür. Toplumda görülme sıklığı % 1 kadardır.30 yaşından sonra kuyruk sokumu bölgesinin cildi kalınlaştığı için hastalık başlamaz,bu yaşta görülen vakalarda problemin daha önceden var olduğu ama tedavinin ertelendiği düşünülür.

Kıl dönmesi nasıl oluşur ?

Kıl dönmesi hastalığının nasıl olduğu hakkında tüm tıbbi kurulların onayladığı son bilimsel görüşe göre; baş,ense ve sırttan dökülen kılların kalçanın arasına sıkışıp yürürken oluşan sürtünme hareketiyle matkap ucu gibi cildi delerek cilt altına girip orada yumak oluşturmasıdır. Bu alanda görülmesinin bir sebebi de 30 yaşına kadar bu bölge cildinin orta hatta zayıf olmasıdır. Yapılan incelemede bölgeden çıkan kılların o bölgeye ait olmadığı ve daha yukarıdan döküldüğünü göstermiştir. Yine mikroskobik düzeyde yapılan incelemelerde hiç kıl köküne(kıl follikülü) rastlanmamıştır.

Kalça yapısı sebebiyle kilolu insanlarda daha sık görülür

Kıl dönmesinin belirtileri nelerdir ?

Genellikle önemli bir belirti vermediğinden hastalarda uzun süre tedavilerini ertelerler.

İlk oluştuğu dönemde doku içine giren kılların az olması sebebiyle 1-2 cm lik hafif ağrılı bir şişlik şeklindedir. Dikkatli bakıldığında kuyruk sokumu cildinde orta hatta  bir veya birkaç yerde kılların girdiği delikler görünür.

Sert oturma gibi travma sonucu kılları vücuttan ayıran kapsülün zedelenmesi halinde hafif bir akıntı şikayeti olur ve uzun zaman devam edebilir ancak enfeksiyon oluşup apse gelişirse tablo tamamen değişir. Artık ciddi ağrı,ateş,titreme gibi bulgular eklenmiştir ve acil müdahale gerekir.

Müdahale sonrası genellikle apsenin boşaltıldığı yerde kalan delikten uzun süre cerahatli akıntı olur.

Kıl dönmesinin belirtileri nelerdir ?

Kıl dönmesi için bir sınıflama yapılmamıştır ancak 1-2 cm lik şikayet yapmayan basit bir formda olabildiği gibi tedavinin geciktirilmesiyle tüm kalçaya dağılmış onlarca delikten akıntı yapan ileri seviyelerde ve anüsün hemen yanına açılarak fistül denilen başka bir hastalıkla karışan şekilde de karşımıza çıkabilmektedir. Ayrıca tedavinin gecikmesiyle ortaya çıkan ve acil bir durum olan apse formu da sayılabilir

Kıl dönmesinden korunma yolları ?

Sessiz ilerleyen bir hastalık olduğu için korunmak akla gelmez ve genellikle hastalık ortaya çıktıktan sonra fark edilebilir. Ancak ailesel yatkınlık sebebiyle ailede bir kişide çıktığında diğer kişilerin bölge hijyenine dikkat ederek kıl dönmesi hastalığından korunması mümkün olabilir. Aynı hijyen kurallarına ameliyat olanlarda dikkat etmeliler çünkü yapılan ameliyata bağlı olarak 5 yıl içerisinde tekrar etme ihtimali % 5 ile % 40 arasında değişmektedir.
Dikkat edilmesi gereken hijyen kuralları:
Kuyruk sokumu bölgesi her banyoda liflenmeli ve basınçlı suyla yıkanmalı.
Her dışkılama  bittikten sonra taharetlenme işlemi kuyruk sokumunu içerecek şekilde yapılmalı.
Sabah akşam elbise değişimlerinde iç çamaşırı indirilerek kalçaların arası kuru kuruya ya yumuşak bir fırçayla ya da elle fırçalama şeklinde kıllardan arındırılmalı.
Özellikle çok kıllı kişiler baş ve sırttan dökülen kılların takılma ihtimalini azaltmak için kuyruk sokumu üzerine denk gelen 5×10 cm alanı kıl dökücü kremlerle 2-3 haftada bir temizlemeli.

Bütün bu önlemlere rağmen hastalık bulgusu ortaya çıktıysa hastalığın ilerlemesi beklenmeden bir uzmanın fikri alınmalı

Ameliyatsız tedavi

Uzun yıllardır uygulanan ameliyatla tedavi

• Narkoz riski
• Ameliyat sonrası ciddi ağrı
• 15-30 gün iş gücü kaybı
• % 5-40 arası tekrarlama ihtimali
• Yataklı tedavi kurumunda yapıldığından daha pahalı olması
• Enfeksiyon
• Pansuman(açık bırakılması durumunda 4-6 ay kadar sürebilir)

gibi problemler sebebiyle doktorları yeni ameliyat teknikleri ve tedavi modelleri geliştirmeye zorlamıştır.
Halihazırda en yaygın uygulanan ameliyatsız tedavide;
Baş ve omuzdan düşerek kuyruk sokumuna yerleşip yumak yapmış kıllar toplandıkları boşluktan 2-3 mm lik aletlerle çıkarılır ve oluşmuş kapsülün içi kıllardan arındırılır. Yani hastalığın asıl sebebi ortadan kaldırılır. Kılların alınmasıyla 2-4 santimetre küp genişliğinde bir boşluk oluşur. Oluşan bu boşluğun içine orayı yok edecek kimyasal maddeler verilir.

Ameliyat olmadığından yukarıda sayılan problemlerin hiçbiri görülmez hasta hiçbir ağrı duymadan 8-10 dakikada tedavisini yaptırıp aynı anda işine dönebilir. Ameliyatsız kıl dönmesi tedavisi konusunda tecrübeli cerrah tarafından uygulandığında başarı şansı yüzde yüzlere yaklaşmaktadır. Uygun vakalar seçildiğinde genel olarak % 98 başarı öngörülmektedir.

AVANTAJLARI:

• Tedavi 8-10 dakika gibi kısa sürede tamamlanır.
• Hasta tedaviden hemen sonra işine dönebilir hiç iş gücü kaybı olmaz.
• Gerek tedavi anında gerekse sonraki günlerde ağrı olmaz.
• Yataklı tedavi kurumu gerektirmez ayaktan uygulanabilir.
• Narkoz gerekmediğinden riski yoktur.
• Ameliyat sonrası görülebilen kanama ve enfeksiyon gibi komplikasyonlar görülmez.
• Ameliyat olmadığından yara izi ve deformasyon oluşmaz
• Tedavi sonrası pansuman,bakım ve kontrol gerektirmez
• Diğer tedavi yöntemlerinden  % 60 - 90 oranında daha ekonomiktir.
• Tekrarlama ihtimali ameliyatla tedaviye oranla çok daha azdır.

DEZAVANTAJLARI:

• Her vakaya uygulanamaz seçici davranmak gerekir.
• İlk seansta % 70-80 oranında tam düzelme gerçekleşir ancak % 20-30 vakada 2 veya 3.seans gerekebilir.
• %1- 3 oranında hiç düzelmeyebilir.

Açık bırakma tekniği ?

Kıl dönmesinin olduğu alan genişçe çıkarılır oluşan boşluk kendi haline dolmaya bırakılır. Boşluk alttan dolarken aynı anda ciltle kapanır bu süre zarfında rutin pansumanlar yapılır. Yeni oluşan cilt kılın batmasına karşı daha dirençli olduğundan tekrar kıl dönmesi olma ihtimali diğer ameliyatlardan azdır.

AVANTAJLARI:

• Ameliyatlar arasında en az tekrarlayan tedavi şekillerinden biridir ( % 5 )
• Cerrah açısından kolay uygulanan bir tekniktir.
• Diğer ameliyatlardan  kısa sürer ( 20-25 dakika)
• Bölgesel uyuşturmayla yapılabilir.
• Hasta açık yara olmasına rağmen 4-10 günde işine dönebilir
• Her vakaya uygulanabilir.

DEZAVANTAJLARI:

• İş gücü kaybı fazladır
• 3-6 ay pansuman gerektirir
• Yataklı tedavi kurumu gerektirebilir.
• Ağrı fazladır.
• Geniş yara izi kalır.
• Yüzde yüze yakın ihtimalle iltihap gelişir ama genellikle ciddi sorun yaratmaz
• İltihaba bağlı aylarca akıntı ve koku olur.
• Ameliyat sonrası erken dönemde kanama olabilir.
• Ameliyat sonrası zorunlu yatış pozisyonu gerekir

Yarı kapama tekniği ?

Kıl dönmesinin olduğu alan keserek çıkarılır oluşan boşluk yanlardaki cilt uç uca değil de zemine dikilir. Uç uca dikilmediği için açık kalır ama açık yönteme kıyasla daha küçük bir yara kalır. Çok tercih edilen bir yöntem değildir.

AVANTAJLARI:

• Cerrah açısından kolay uygulanan bir tekniktir.
• Diğer ameliyatlardan  kısa sürer ( 20-25 dakika)
• Bölgesel uyuşturmayla yapılabilir.
• Hasta açık yara olmasına rağmen 4-10 günde işine dönebilir
• Her vakaya uygulanabilir.

DEZAVANTAJLARI:

• İş gücü kaybı fazladır
• 3-6 ay pansuman gerektirir
• Yataklı tedavi kurumu gerektirebilir.
• Ağrı fazladır.
• Geniş yara izi kalır.
• Yüzde yüze yakın ihtimalle iltihap gelişir ama genellikle ciddi sorun yaratmaz
• İltihaba bağlı aylarca akıntı ve koku olur.
• Ameliyat sonrası erken dönemde kanama olabilir.
• Ameliyat sonrası zorunlu yatış pozisyonu gerekir
• Tekrar etme yada hiç düzelmeme ihtimali % 10 kadardır

Kapalı pansumansız yöntem ( Asimetrik exizyon primer sütür )

7-8 yıldır uygulanan ve uygulama kolaylığı sebebiyle giderek yaygınlaşan bir tekniktir. Kıl dönmesinin olduğu alan vücudun tam ortasından değil de bir tarafa kaydırılarak yapılan kesiyle çıkarılır ve cilt karşı tarafa kaydırılarak derinden yüzeye doğru kat kat dikilir. Cilt dikişi estetik dikiş denen şekilde gizli konur bu sayede ameliyat bitiminde belirgin bir açıklık kalmaz. Ameliyat bitiminde konan pansuman ertesi gün alındığında yara kapanmış kabul edilir ve daha fazla yara bakımına ihtiyaç duyulmaz.

AVANTAJLARI:

• Kolay bir tekniktir(flap yöntemlerine kıyasla)
• Ameliyat süresi kısadır(flap yöntemine kıyasla)
• Kalan iz daha kabul edilebilir düzeydedir(diğer ameliyatlara göre)
• Tekrarlama ihtimali % 7 dir (klasik ameliyata göre daha azdır)
• Pansuman ve bakım gerektirmez

DEZAVANTAJLARI:

• Tekrarlama ihtimali % 7 dir (ameliyatsız tekniğe göre fazladır)
• İş gücü kaybı fazladır(kapalı dense de açılma riski ve ağrı sebebiyle 10 gün)
• Narkoz gerektirir(bölgesel uyuşturmayla yapılabilir ama kalite düşer)
• Yataklı tedavi kurumu gerektirir(ayaktan da yapılabilir ama enfeksiyon riski yükselir)
• Ameliyatın sonrası ağrı fazladır.
• Yara izi olur (kabul edilebilir düzeydedir).
• Yüzde 12 civarında enfeksiyon gelişebilir
• Ameliyat sonrası erken dönemde yara açılabilir.
• Ameliyat sonrası zorunlu yatış pozisyonu gerekir.
• Ameliyat sonrası vakum aleti konmazsa kanama ve enfeksiyon riski çok artar.

Flap yöntemi

Genel olarak orta hattaki kıl dönmesini çıkarıp yerine yanlardan daha dayanıklı kılsız bir cilt parçasını getirip dikme işlemini içerir. Kıl dönmesi çıkarıldıktan sonra oluşan boşluğa yan taraftan cilt,cilt altı ve kasın zarını içeren bir parça dil şeklinde kökü vücuda bağlı olarak getirilip dikilir. En büyük üstünlüğü tekrarı diğer ameliyatlara oranla daha azdır. Getirilen parçanın şekline yada tarif eden cerrah yada kliniğin adına göre limberg, rhomboid, eliptik, karydakis, modifiye limberg,V-Y flap,Z plasti gibi çeşitli isimler verilmiştir. Küçük ayrıntılar dışında etki ve yan etki konusunda ciddi farkları yoktur.

AVANTAJLARI:

• Tekrarlama ihtimali düşüktür(% 1- 8 ) (çok değişken sonuçlar verilmektedir)
• Gerginlik olmadığından daha az ağrılıdır (klasik ameliyata göre)

 DEZAVANTAJLARI:

• İş gücü kaybı fazladır (10-15 gün)
• Narkoz gerektirir(bölgesel uyuşturmayla yapılabilir ama kalite düşer)
• Yataklı tedavi kurumu gerektirir(ayaktan da yapılabilir ama enfeksiyon riski çok yükselir)
• Abartılı bir yara izi olur ( 10-12 cm uzunluğunda büyük bir “Z” harfi şeklinde
• Yüzde 12 civarında enfeksiyon gelişebilir
• Ameliyat sonrası erken dönemde yara açılabilir.
• Ameliyat sonrası zorunlu yatış pozisyonu gerekir.
• Ameliyat sonrası vakum aleti konmazsa kanama ve enfeksiyon riski çok artar.
• Teknik olarak zor bir ameliyattır.
• Uzun sürer (40-45 dakika)